'जलीकट्टू'साठी...हू...तू...तू...!

-

मागच्या काही दिवसांत 'जलीकट्टू' पहायला मिळाला नाही...पण,त्यासाठी चालु असलेली हू...तू...त्तू...जरू­र पहायला मिळाली.ही हू...तू...तू...म्हणज­े राजकीय खेळी आणि राजकारणात कधीच काही विनाकारण होत नसते आणि जे होत असते त्यास एखादं गोंडस कारण पूढे केलं जातं.
जलीकट्टूसाठी परंपरेचं गोँडस कारण पूढे केलं गेलं... जलीकट्टू या पारंपारिक खेळामध्ये बैलांना सैराभैरा पळण्यास भाग पाडले जाते त्यासाठी कधी त्यांच्या डोळ्यांत मिरची पावडर टाकले जाते तर कधी शेपटाचा चावा घेतला जातो जेणेकरून ते विचलीत होतील आणि खेळातील रंगत वाढेल...अशा विचलीत झालेल्या बैलावर स्पर्धकांना नियंत्रण मिळवायचे असते,शेवटी कुणाचातरी विजय होतो पण,येथे मानवता पराजित होते.
अशा या असंवेदनशील आणि अमानविय खेळावर सुप्रिम कोर्टाने,2014 च्या मे महिन्यात बंदी आणली होती.
तामिडनाडू राज्यात तोंडावर आलेल्या विधानसभा निवडणूकांमध्ये,तोंडा­वर पडू नये यासाठी तेथील मुख्यमंत्री जयललिता यांनी केंद्राकडे जलीकट्टू सुरू ठेवण्यासाठी अध्यादेश आणण्याची मागणी केली होती तर, दुसरीकडे पर्यावरण मंत्रालयाने 7 जानेवारीला एक अधिसुचना आणून जलीकट्टू आणि बैलाशी निगडीत खेळांसाठी रस्ता मोकळा केला,या अधिसूचनेमध्ये बैलांशी निगडीत पारंपारिक खेळांत 2 कि.मी. पेक्षा लांब TRACK न वापरण्याची अट घातली आणि 'राजकीय स्वार्थाची' परंपराही जपली.
या अधिसूचनेविरोधात भारतीय पशू कल्याण बोर्ड, पेटा आणि एका एनजीओ ने सुप्रिम कोर्टात याचिका दाखल करून अशा पारंपारिक खेळामध्ये बैलांवर अत्याचार होतो तसेच प्रेक्षकांचाही जीव धोक्यात असतो म्हणून त्यावर बंदी कायम ठेवण्याची मागणी केली,या याचिकेच्या सुनावणीमध्ये सुप्रिम कोर्टाने पर्यावरण मंत्रालयाच्या 7 जानेवारी च्या अधिसूचनेला रद्द केले.
अशाप्रकारे जलीकट्टूचा जलजला जरी शमला असला तरी परंपरा आणि पर्यावरण यांचा समतोल राखणारा विचार अजून रूजला नाही.या दोन्हीमध्ये समतोल साधायचा असेल तर,
झाडे लावण्याची,हवा-पाणी शुध्द ठेवण्याची नवी परंपरा स्थापित करावी लागेल...
आपल्याला आजही बैलांना नियंत्रित करणारी परंपरा आठवते पण, मनातल्या अविवेकाच्या बैलाला नियंत्रित करणारी आत्मज्ञानाची परंपरा का आठवत नाही?..जेँव्हा आपल्याला या परंपरेची आठवण होईल कदाचीत तेँव्हा परंपरेचा खरा अर्थ कळेल...!

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

विकासाच्या प्रवाहात शेतकरी कोरडा का? | ग्रामस्वराज्य व पाणी व्यवस्थापन | Gandhi Gram Swaraj& Farmer Issues

-
Image
🌧️ प्रस्तावना आजकाल विकासाचं चित्र म्हणजे धरणं, सिंचन प्रकल्प, स्मार्ट सिटी योजना आणि औद्योगिक वसाहती. पण या प्रवाहात शेतकरी मात्र कोरडा राहतो. पिकाला पाणी नाही, सिंचनाची सोय नाही, आत्महत्या थांबत नाहीत. मग प्रश्न असा - इतक्या विकासानंतरही शेतकरी सुखी का नाही? दै. लोकमतनुसार, सोलापूरसह मराठवाड्यातील पुराने खरिपाची पिके वाहून गेली आहेत. प्राथमिक अंदाजानुसार ६० लाखांहून अधिक हेक्टरवरील पिके उद्ध्वस्त झाल्यामुळे आगामी काळात कडधान्ये आणि खाद्यतेलाचे भाव भडकण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे, हजारो शेतकऱ्यांचे संसार वाहून गेले, शेतं पाण्याखाली गेली, घर कोसळली, विहिरी बुजल्या. कधी दुष्काळ –कधी पूर, या दुहेरी संकटात शेतकरीच सर्वाधिक बळी ठरतो. इतके धरणं, विकास योजना, स्मार्ट सिटी प्रकल्प असूनही ग्रामीण भारत, विशेषतः शेतकरी अजूनही असुरक्षित का आहे, हा प्रश्न आपल्यासमोर उभा राहतो. याचं उत्तर शोधताना आज 'गांधी जयंती' दिवशी, गांधीजींच्या ग्राम-स्वराज्याच्या संकल्पना आणि आजच्या विकास प्रवाहातील विसंगती या दोन्हींचा विचार करणे क्रमपाप्त ठरते 🏞️ मराठवाडा पुराचे वास्तव आणि नियोजनाचा अभाव या वर्षी...
Read more

Silent Scars of the Flood: मराठवाड्यातील पूर आणि मानसिक आरोग्याची अदृश्य कहाणी

-
Image
• दिसणाऱ्या विध्वंसापेक्षा खोलवर जाणारा परिणाम मराठवाड्यात दरवर्षी पावसासोबत पूराचा धोका वाढत आहे.  येथे, शेती वाहून जाते, घरं उद्ध्वस्त होतात, रस्ते तुटतात.  किमान हे नुकसान डोळ्यांनी पाहता तरी, येते पण या आपत्तीपेक्षा अधिक गंभीर परिणाम दिसत नाहीत , ते म्हणजे लोकांच्या मानसिक आरोग्यावर होणारा खोल परिणाम.   तुटलेल्या भिंती पुन्हा बांधता येतात, पण भीती, नैराश्य आणि आशाहीनतेच्या जखमा मात्र शांतपणे मनात राहतात. पूरानंतर अनेक शेतकरी रात्री झोपू शकत नाहीत, त्यांच्या मनात एकच प्रश्न असतो – “पुन्हा सगळं वाहून जाईल का?” आई प्रत्येक ढगाकडे भीतीने पाहते, कारण तिला त्या रात्रीची पळापळ आठवते. लहान मुलं अजूनही झोपेतून किंचाळत उठतात. ही सगळी मानसिक जखमांची कहाणी कुठेही दिसत नाही, पण प्रत्येक घरात शांतपणे जगली जाते • पूरग्रस्त मानसिक आरोग्य: एक दुर्लक्षित संकट पूरात प्रियजनांना गमावल्याने अनेक लोक गंभीर दुःखात बुडतात. काहींना पोस्ट-ट्रॉमॅटिक स्ट्रेस डिसऑर्डर (PTSD) होतो यामध्ये थोडासा पाऊस पडला तरी भीती वाढते. अनेक कुटुंबं भविष्याबद्दल अस्थिरतेच्या आणि नैराश्याच्या भावनांशी झगडतात...
Read more

अंतर्मनातील सत्याचा प्रकाश✨

-
Image
अंतर्मनातील सत्याचा प्रकाश✨ — स्वतःकडे जाण्याचा प्रवास — आपण दररोज बाहेरच्या जगात इतके गुंतून जातो की आपल्या आतल्या आवाजाकडे लक्ष देण्याचं भानच राहत नाही. यश, अपेक्षा, स्पर्धा, मान-सन्मान, इतरांची मते — या सगळ्याच्या गोंगाटात आपलं खरं स्वत्व हळूहळू झाकोळून जातं. आपण सतत काहीतरी मिळवण्यासाठी धावपळ करत असतो, पण या धावपळीत आपल्या अंतर्मनाशी असलेलं नातं तुटत जातं. बाहेर सगळं मिळाल्यासारखं वाटतं, पण आत रिकामपण जाणवतं. कारण शांततेचा, स्थैर्याचा आणि खऱ्या आनंदाचा स्रोत बाहेर नसून आत आहे. हाच आतला झरा म्हणजे अंतर्मनातील सत्याचा प्रकाश. हा प्रकाश कोणत्याही बाह्य साधनांमधून मिळत नाही. तो ना पुस्तकात सापडतो, ना इतरांकडून शिकवला जाऊ शकतो. कारण तो आपल्याच आत जन्माला आलेला असतो. हा प्रकाश कोणत्याही धर्म, सत्ता किंवा व्यक्तीवर अवलंबून नसतो. तो फक्त आपल्या अस्तित्वाचा एक निःशब्द, पण तेजस्वी भाग असतो. आपण कितीही गोंगाटात जगलो तरी, हा प्रकाश कधीच विझत नाही — फक्त आपण त्याकडे पाहणं विसरतो. अंतर्मनातील सत्य हे कोणतीही शिकवण, विचारधारा किंवा सिद्धांत नाही. ते एक अनुभव आहे. जेव्हा आपण थोडं थांबत...
Read more